2011 Durham (jaarwisseling)

2011-durham-04De laatste dagen van 2011 en de eerste van 2012 kon je desgewenst doorbrengen in Durham. De enige voorwaarde was dat je meezong met de Schola Liturgica en uiteraard in de laatste maanden van 2011 de repetities bezocht. Verder kon je ervoor kiezen om reis en verblijf te laten regelen door Geke, die daar erg handig in is geworden in de loop der jaren.

De Travelodge ligt iets buiten het centrum van de stad; de wandeling erheen vraagt een klein kwartier. De route langs de rivier is de mooiste en de rustigste; waarschijnlijk ook in afstand de meest aantrekkelijke. De kathedraal is een van de oudste van Engeland; het meest opvallende aan het interieur is de versiering van de dikke pilaren, waarin prehistorische en Moorse invloeden kunnen worden onderkend.

Durham 2011
Durham 2011

Van belang voor de geschiedenis van deze kerk is verder dat zowel St. Cuthbert als Beda Venerabilis hier zijn begraven, respectievelijk aan de Oost- en de Westzijde. Voor pelgrims was Durham daardoor een geliefd reisdoel.

2011-durham-06Vlak bij de kathedraal, op dezelfde heuveltop, ligt het kasteel dat het militaire karakter van Durham accentueert. Tegenwoordig doet het dienst als universiteitsgebouw, evenals vele gebouwen die rond de green bij de kathedraal liggen. Overigens wordt hard gewerkt aan nieuwbouw voor de universiteit, in de lommerrijke omgeving ten zuiden van de kerk.

De eerste repetitie in Durham vond plaats in de koorschool. Daarin de traditionele opstelling van koorbankjes aan weerszijden van de vleugel. Toen de stemmen goed los waren en de meeste noten op de goede plaats stonden, konden we afdalen naar het koor. Vanaf dag 2 konden we steeds repeteren in de kerk, zodat we goed konden wennen aan de plaats van uitvoering, de opstelling en last but not least het orgel. Dat werd – zoals langzamerhand gebruikelijk is- bespeeld door Mattijs de Vreugd.2011-durham-05
De praktische gang van zaken werd snel maar doeltreffend doorgenomen.

Opvallende eigen aardigheden in Durham: individueel buigen in de richting van het oosten voordat je de koorbanken betreedt; na de lezingen verplicht 30 seconden stilte voor de inzet van het canticle; aan het eind van de dienst gaat de clergy voorop, niet het koor. Op sommige dagen waren er niet 3, maar 4 collects. Gelukkig werd dat tijdig doorgegeven en konden we met een stalen gezicht twee keer het eerste Amen zingen waarmee de preces worden afgesloten.

2011-durham-07Al direct de eerste dag liet men grote waardering blijken vanwege het feit dat wij ervoor zorgden dat er daadwerkelijk werd gezongen tijdens evensong, maar ook vanwege de kwaliteit van de uitvoering. Dat was een mooie opsteker! De muziek die we zongen, was met zorg uitgezocht en sloot aan bij kerkelijke feestdagen die hier in Nederland dikwijls ongemerkt voorbijgaan. Zo kwamen op 28 december (Holy Innocents, de herdenking van de kindermoord) kinderen voor in de psalmen 123 en 128, maar ook in de hymne, waarin ze als martelaren werden gevierd.

In de keuze van de canticles was grote variatie aangebracht. Naast gangbare componisten als Dyson en Stanford stonden ook Gibbons en Howells op de lessenaar. Bijzonder was dat Gibbons werd begeleid op een kistorgel (qua formaat bijna een kast-orgel), waarbij Mattijs in toga stond te spelen! Opnieuw bleek de virtuositeit van deze componist, die in het Glory be to the Father na het nunc dimittis ritmische patronen heeft verwerkt die ook na oefenen \’thuis op de blokfluit\’ lastig te realiseren zijn. Iets soortgelijks geldt voor Howells, die ritmische hoogstandjes combineert met melodische wendingen die niet altijd voor de hand liggen.2011-durham-01

Dankzij de vaardige vakkundigheid van Sjouke en Geke kwam het uiteindelijk toch nog wel goed en vlogen we nergens onherstelbaar uit de bocht!
De zondag beloofde zwaar te worden; dat was bij de repetities in Harlingen al duidelijk geworden. In Durham heeft men de gewoonte om de Matins te zingen. Daarvoor bood Stanford uitkomst met z’n goed in het gehoor liggende Te Deum en Iubilate. De anthem van Holst gaf niet teveel problemen, waardoor deze dienst uiteindelijk goed te doen was. In de anglicaanse kerk wordt op deze dag the naming and circumcision of Christ gevierd. De predikant in de Matins legde een bijzondere link tussen Nieuwjaarsdag en het begin van Jezus’ leven als lid van de Joodse gemeenschap.

2011-durham-08Een kwartier na de afsluiting van de Matins begon de Eucharist. Al de dag tevoren hadden we een uur extra gerepeteerd om de laatste wijzigingen door te nemen(tóch een ander Credo dan twee weken eerder was gerepeteerd; bijzondere acclamaties rond de gospel-lezing). Ook oefenden we de mis van Rheinberger, die de nodige oplettendheid vereist, ook op punten waarvan je denkt \’dat doen we even\’.
Het sluitstuk van de zondag was de Evensong, met de canticles van Blaire en het veelstemmige Ave Maria van Mendelssohn. Een mooie afsluiting van het Durham-project. Na afloop opnieuw lovende woorden van de vice dean en tot onze verrassing de uitnodiging om nog eens terug te komen.

Was dit alles? Nee! Het meest bijzondere van dit project was de uitnodiging om Oud en Nieuw mee te vieren met gemeenteleden en leden van de clergy. Dat gebeurde in en op de toren die midden op de kathedraal staat. In de toren mochten we getuige zijn van het bell-ringing, het handmatig luiden van klokken op verschillende toonhoogte. Dat klinkt altijd heel vanzelfsprekend, bijna mechanisch, maar als je er met je neus bovenop staat, zie je pas welke harmonie een goede samenwerking kan voortbrengen. De klokkenluiders weten precies op welk moment ze aan de bel moeten trekken om een goed hoorbaar resultaat te bewerkstelligen. Buiten zijn de commando\’s van de \’hoofdluider\’ niet te horen, maar binnen neem je goed waar welke inspanningen er verricht worden!
Tegen middernacht klommen we op de toren: een prachtig uitzicht over de wijde omgeving. Het weer was helder, de temperatuur lente-achtig (10 graden!) en de sfeer geweldig. Beneden stond een grote menigte mensen met champagne en hapjes en vlak na 12 uur begonnen de klokken opnieuw feestelijk te luiden. Daarna terug in de toren, waar we werden getrakteerd op champagne en heerlijke eigengebakken cake.2011-durham-02

Toen we terugkwamen in de Travelodge was er minder tijd voor nachtrust dan anders: om 8.50 moesten we weer repeteren!
Opnieuw kunnen we terugkijken op een geslaagd project. Onder de deskundige leiding van Sjouke en Geke hebben we goed en geïnspireerd gezongen. Ook externe omstandigheden werkten in het voordeel van het project: de kerstvakantie viel in die zin gunstig, dat er na het project ook nog tijd voor vakantie overbleef en dus ook voor na-genieten!

Ton Tromp

(414)

2010 Bristol (jongerenproject)

Jongerenproject Bristol 9 – 11 april 2010

Vrijdagmiddag 16:00 schiphol. Het is zover, een groep van ruim 35 jongemensen verzameld zich bij de incheckbalie van Easyjet. Waarom staat die groep daar en wat is ze van plan? Een toevallige voorbijganger zal dat niet zo snel kunnen raden, de groep ziet er dan ook tamelijk divers uit. Jong en ouder jong staan bij elkaar en het laat zich niet makkelijk raden wat hun bindt.
Reden van deze verzameling: vlucht 6168 zal de groep naar Bristol brengen, daar zal de groep een drietal diensten in de kathedraal verzorgen. De voorbijganger loopt door, dat zou je niet verwachten. De groep zanglustigen kent elkaar dan ook ternauwernood: twee repetitieweekenden is net voldoende om de muziek goed te kennen, maar een hele groep mensen heeft toch iets meer tijd nodig om elkaar gedegen te leren kennen. Geen nood, daar is alle tijd voor dat weekend.
Alvast één persoon laat zich goed kennen aan de groep, Trevor komt tamelijk laat aan op schiphol, besloten wordt dan ook als groep verder te gaan en de gebruikelijke procedure op schiphol te doorlopen, Maarten en Wilfried blijven op hem wachten en genieten buiten nog even van het zonnetje. De lijndienstvlucht naar Bristol verloopt soepel, alsmede het bagageophalen en de busrit naar Bristol. Vanaf de busstop lopen we gezamenlijk en gezellig pratende naar de binnenstad, want daar bevind zich de jeugdherberg. Een prima uitgangpunt voor de verplichtingen in de kathedraal, avonturen in de stad en het zicht op het behoorlijk bruisende uitgaansleven van Bristol.
Sommige koorleden duiken meteen te kooi, anderen nemen nog even een kijkje in de stad om te kijken waar ze terecht zijn gekomen, waarbij een pintje bier in de pub natuurlijk niet word vergeten, op de goede reis en de komende mooie dagen!
’s Ochtends was er een vast verzamel en ontmoetingsmoment, namelijk het ontbijt van het hostel. Daar werden de groepjes gevormd die de dag met elkaar zouden doorbrengen. Want naast zingen (repeteren en uitvoeringen) was er ook ruimschoots de tijd voor eigen activiteiten. Hetgeen ook fijn was, want ook Bristol is zeker de moeite waard om nader te verkennen.
De kathedraal was fijn om in te zingen, mooi om te zien en, zeker niet onbelangrijk, de mensen erg hartelijk. Dat was zeker te merken zondag na de ochtenddienst, het is moeilijk om je koffie warm weg te krijgen want de gemeenteleden waren er spraakzaam en nieuwsgierig naar de koorleden. Goeie oefening voor je Engels! De evensong ’s middags was ook goed te noemen, een hele prestatie als je bedenkt dat de groep elkaar pas dan echt goed heeft leren kennen en bovendien toch al een tikje vermoeid begint te raken wegens alle activiteiten en indrukken. Toch verschijnt iedereen op het gezellige en goed geregelde gezamenlijke maal in een al-you-can eat restaurant. En daarna natuurlijk genieten van de laatste momenten Bristol, voordat we de volgende dag weer terug moeten.

Al met al is er sprake van een zeer fijn weekend, ik heb nog niet vermeld dat het weer fantastisch was, zeer zonnig en warm. Een ook de muzikale prestaties van het koor waren goed te noemen, een mooi visitekaartje vanuit Nederland!
En de voorbijganger? Die moest eens weten wat een leuk weekend die groep mensen heeft gehad!

(394)

2010 York

Zaterdag 29 mei om half drie werden we verwacht bij de South Door van York Minster. Ik zat al een poosje in de Minster en had al verschillende bekende gezichten gezien.
Sjouke haalde ons op en via een nauw wenteltrapje moesten we naar boven, waar de koren oefenen bij een vleugel. We zongen er lustig op los, in toom gehouden door Geke.

Na een uur moesten we onze toga’s aantrekken, met witte col, gingen naar beneden om in de “Quire” te zingen, maar vooral ook om te de kunst van de processie machtig te worden. Eerst de verger met een crucifer, daarna wij in twee rijen achter elkaar, onze plaatsen innemen in de koorbanken en weer zingen, wat klonk dat mooi, wat een accoustiek!

Tussen de repetitie en de Evensong gingen we weer naar boven waar maar twee toiletten waren voor 40 mensen, dat was zo nu en dan geduld oefenen. Naar beneden- opstellen-een gebed voor het begin in de achtergang en toen kwamen we in actie.Het zingen ging goed, onze precentor was Richard Sheppard, die zelf ook veel prachtige koormuziek geschreven heeft. Ik herkende hem van de B.B.C. serie die een paar jaar geleden uitgezonden is over York Minster.

Wij zongen deze eerste Evensong twee psalmen, de responses van Aylward het magnificat en het nunc dimittis van Herbert Brewer in D en Wesley “Blessed be the God and Father”.
Na afloop werd het voor een aantal %mensen ingewikkeld want hun bagage moest nog worden in gecheckt in de Park Inn de accommodatie waar de meeste koorleden verbleven die nacht. Om 6.30 werden we echter al weer verwacht in een Indisch restaurant waar we gezamenlijk zouden gaan eten. Het was een zeer geanimeerde en gezellige avond, je ontmoet elkaar dan weer op een heel andere manier.

Op zondagmorgen gingen veel zangers naar de Eucharist in de Minster, er zouden 14 nieuwe priesters worden “ordained”. De dienst duurde lang en het “eigen” kathedrale koor zong maar weinig. Ik (en anderen met mij) had er meer van verwacht. Wel leuk om Archbishop Sentamu nu eens in levende lijve te zien. Mijn buurvrouw: he is a lovely man, very friendly. He livens things up, we are very happy to have him”.

Om 2 uur die zondagmiddag toga’s aan en weer repeteren, want om 4 uur zou de Evensong zijn. Weer goed gezongen: nu Stainer Magnificat en Nunc Dimitis in E flat en “I saw the Lord”, ook van Stainer. Het klonk geweldig, ook onze solisten waren goed, wij vonden het een geweldige ervaring.
Ook vanuit de kathedraal kwamen tevreden geluiden. Wij werden bedankt: “Come back again” wat we graag zullen doen.

Daarna dezelfde “georganiseerde chaos” van gisteren want de Park Inn mensen moesten hun meegebrachte bagage in de bus laden. Ik neem aan dat iedereen ondanks alles goed is thuisgekomen en tevreden is over de Yorkreis. Bijzonder was dat we 2 jongenssopranen erbij
hadden die hun partij goed konden zingen. Wel een prestatie!

Hulde aan Geke en Sjouke die de reis en het programma zo goed hadden voorbereid en georganiseerd.Het was zeer de moeite waard en voor herhaling vatbaar!

(428)

2010 St Paul’s (jaarwisseling)

Na 2 studiezaterdagen en een indrukwekkende periode van ongekend winterweer was het dan zover: we konden op weg naar London! Een deel van de zangers was er al, maar het grootste deel van de deelnemers en de broodnodige supporters togen op derde kerstdag via nachtboot of kanaaltunneltrein richting het o zo geliefde Engeland.

Ook bij de Stena Line weet men van wanten: reeds vroeg in de ochtend werden we van onze hutbedjes gelicht door een slecht Engelssprekende Hollander die wat aankondigingen deed door een slecht en krakend omroepsysteem. Gelukkig stond in Harwich een bekend gezicht met een grote bus op ons te wachten, die ons in een krappe 2 uur naar Liverpool Street reed. Daar wachtte Maarten ons op om ons naar de Travelodge te begeleiden, waar we de dagen zouden vertoeven.
Het voordeel van vroeg opstaan is wel dat je dan nog een flinke dag voor de boeg hebt, dus daar hebben we dan ook gretig gebruik van gemaakt. Omdat het maandag was, waren een hoop winkels, musea en andere attracties die het leven veraangenamen nog gesloten. Sjouke had daar een mooie oplossing voor gevonden om ons op tijd in de St. Pauls te verwachten. Geen overbodige luxe, want ondanks alle pracht, praal, glorie en de ontzettend aardige mensen was er nog genoeg werk te verzetten voordat we de eerste dienst konden gaan zingen.

Wat een ruimte in de koorbanken! Wegens het groot aantal zangers hadden we die ruimte ook wel nodig, maar het resultaat mocht er dan ook zeker zijn. Naar mijn bescheiden mening was de clergy na 1 dienst al blij met onze komst. Het lopen was, zoals wel vaker, wel even een onderneming, maar in de loop van de week ging dat steeds beter.
We hebben prachtige werken gezongen gedurende 5 evensongs.. Met name op Tavener (Mother of God, here I stand) is veel positieve reactie geweest. Met de dag klonken de preces en responses overtuigder, hoewel de precentor het nodig bleef vinden om bij elke volgende inzet een nieuw nootje van z’n stemvork te vragen.

We mochten ons weer verzekerd weten van prachtige begeleiding van het orgel door Mattijs. Hij weet altijd weer een mooi geheel te maken van de dienst: zijn voor- en naspelen zal menigeen zich blijven heugen!
Op dinsdag hebben we een uitgebreide ‘guided tour’ door de kathedraal gekregen, waarin we een hoop te weten zijn gekomen over dit indrukwekkende bouwwerk. Van de ‘box of whistles’ tot het tot stand komen van de architectuur: de anekdotes liegen er niet om.
Een van de leuke en opvallende dingen van deze week zingen was toch wel dat bij het uitlopen na de dienst veel meer luisteraars in de kerk zaten dan het aantal waarmee we de dienst waren begonnen.

Voor mij was het de eerste keer dat ik in hartje London de jaarwisseling mocht vieren. Wat een verschil met Nederland! Al vanaf vroeg in de avond is een groot deel van London al op straat te vinden, en al behoorlijk aangeschoten alvorens het 12 uur geworden is. Daarna was het haasten naar de pub, want als deze al open was, duurde het ook niet lang meer voor hij dicht zou gaan. Anders dan anders, maar het was geweldig om “Het vuurwerk” vanaf de kade aan de Thames te kunnen aanschouwen.
De week was snel voorbij, en zaterdagavond 2 januari was het toch echt weer tijd om richting Harwich te gaan. De sneeuw ontwend (in London heb ik geen vlokje sneeuw gezien!) was het in Nederland wel weer even confronterend om door de sneeuw te rijden.
Ik kijk met plezier terug op een fijne week vol leuke mensen, goeie gesprekken en mooie muziek. Als ik het goed begrepen heb mogen we terugkomen in de nabije toekomst. Voor wat betreft de komende jaarwisseling wordt het lastig, want dan is de Schola in het oude vertrouwde Norwich te vinden.

(425)

2010 Norwich (jaarwisseling)

De Kerstvakantie is ook in Engeland vakantie. Een minder bekend effect daarvan is dat de zangers van de kathedrale koren dan vrijaf hebben. Daardoor ontstaat een vacuüm in de doorgaande lijn van dagelijkse gezongen diensten aan het eind van de middag.
Het is dan ook te begrijpen dat de vraag vanuit Harlingen aan de verantwoordelijken in Norwich met volle instemming werd beantwoord. Hoe blij men daar was, bleek wel uit de veranderingen die in de liturgische kalender waren aangebracht omdat wij kwamen.

Het feest van St. Stephen (26 december) werd verplaatst naar de 29e en het feest van Epiphany (“Driekoningen”) viel op zondag 2 januari en werd met alle luister vormgegeven.

Maar ook de bijzonderheden die op de ‘gewone’ dagen in deze week vielen, kwamen op ons pad. De eerste dienst die we zongen, was Evensong op 28 december, de feestdag van de Innocents, Onnozele Kinderen. Traditioneel wordt op deze dag de Kindermoord herdacht en in Norwich gebeurt dat met een processie naar de betreffende kapel. Uiteraard wordt tijdens deze processie gezongen, wat al tijdens de repetitie een paar bijzondere verrassingen met zich meebracht. De afstand rond het koor van de kerk is zó groot dat zang en orgelbegeleiding onmogelijk synchroon kunnen gaan. Verder ging de tocht door een onverlicht stukje van de kooromgang: tóch maar doorzingen, desnoods met geïmproviseerde tekst. Dat repeteren van zo’n processie ook nog ergens anders goed voor is, bleek toen we arriveerden bij de kapel in kwestie: de oppervlakte daarvan is zó klein dat er hoogstens 5 personen in passen. Het koor stond dus buiten, samen met de aanwezige kerkgangers. Goed opletten wat er in de kapel werd gebeden en gezongen om op tijd en op de goede hoogte het antwoord te kunnen inzetten!

We konden voor de repetities gebruikmaken van het prachtige nieuwe repetitielokaal dat naast de refectory is gebouwd: ruim, schoon, warm en licht, met de gangbare studie-koorbanken voor decani en cantoris aan beide zijden van de vleugel. Omdat deze prachtige ruimte vanwege de vakantie overdag tóch niet werd gebruikt, was het ook mogelijk om een keer extra te repeteren. Daarvoor was de ochtend van 30 december uitgekozen, een dag die qua liturgie redelijk sober was: geen processie, geen speciale aandacht voor Thomas Beckett.
De extra repetitie kon geen kwaad: er kwamen een paar diensten aan die muzikaal goed gevuld waren, te beginnen met bijna 40 verzen van psalm 119 op Oudjaarsdag in de Evensong, verder nogal wat hymns voor de Eucharist van 1 januari (The feast of the naming and cirumcision of Jesus), voor de processie in de Evensong op dezelfde dag, voor de Eucharist van 2 januari (Epiphany) en voor de processie van de bijbehorende Evensong.
Als met al voldoende muziek om een ochtend mee te vullen!

Oudejaarsavond heeft in Engeland een andere sfeer dan bij ons. Mede daarom was het een uitstekend idee van Geke om gezamenlijk te gaan eten bij The Prince of India, een beproefd Indiaas restaurant in de nabijheid van de kathedraal. Het diner was uitstekend en gevarieerd. Voor sommigen was de avond hiermee nog niet écht afgelopen: tevoren was al geïnformeerd bij een pub die misschien wat extra gasten kon herbergen om de jaarwisseling te vieren. Speciale vermelding in dit verband voor Eerde, die gebruik maakte van het recht om vuurwerk af te steken. Dat is voor particulieren iets bijzonders!

Het tijdstip voor de Eucharist op nieuwjaarsdag was 12.00 noon, dus de repetitie begon pas (!) om 10.30. Voor deze viering wordt het schip gebruikt, dus de processie en het loop-gebeuren was aangepast aan deze situatie. De route naar en vanuit de koorbanken is nauwkeurig vastgelegd. De vaste gezangen voerden we uit in de zetting van Wood (Missa portae honoris), die in deze kerk vertrouwd klonk, maar voor sommige kerkgangers tóch nog nieuw was.
Zoals al gezegd werd Evensong deze dag verrijkt met een processie naar een van de kapellen in de kooromgang. Het was bijzonder om daar Ich steh’ an deiner Krippen hier te zingen. Zo’n Bach-koraal heeft een heel ander karakter dan de anthems die we tot dan toe hadden gezongen.

Ook de volgende dag een Eucharist; dit keer op een wat vroeger tijdstip (10.30 u.), dus navenant eerdere repetitie. Deze keer de Mis van Darke, waarvan de eenvoud toch wat complexer is dan op het eerste gezicht lijkt. In deze viering werd gepreekt op een indrukwekkende manier. Met als begin- en eindzin to be a light to lighten the gentiles, een citaat uit het Nunc dimittis, maakte de priester een mooie tocht langs de lezingen, inclusief de tekst van psalm 72 die als tussenzang was gekozen. Uitgangspunt was de middeleeuwse wereldkaart, de mappa mundi, waarop Jeruzalem het centrum vormt. Dit verschijnsel werd in verband gebracht met de teksten van Jesaja 60 , psalm 72 en Mattheus 2. Daarin wordt op vanuit verschillend perspectief Jeruzalem centraal gesteld: uiteindelijk komen alles en allen daar bijeen. Dat dit samenkomen ook weer een centrifugaal element heeft, bleek uit de epistellezing (Efezen 3,1-12). Uiteindelijk gaat het om a light to lighten the gentiles.

Indrukwekkend onderdeel van deze Eucharist was – na de voorbede en the Peace- de processie van drie priesters in rode kazuifels. Zij kwamen vanuit het schip met goud, wierook en mirre naar voren. Als processielied zongen wij een prachtige zetting van Adriaan Cornelis Schuurman: Wij edelingen, blij van geest, driestemmig. Zoals wel vaker het geval is in de Engelse kerk, duurde de processie exact even lang als ons lied.
De gaven goud, wierook en mirre werden aangeboden als tekenen van zuivering van het hart (goud), opstijgend gebed (wierook) en helende kracht (mirre).

De viering werd bijgewoond door veel kerkgangers, die de hymns uit volle borst meezongen. Een groot aantal van hen kwamen we tegen bij de koffie na de dienst. Complimenten van alle kanten!

De middagpauze was deze dag wat langer dan op 1 januari, vanwege het eerdere tijdstip van de Eucharist. Dus nog even gelegenheid voor een laatste wandelingetje door het centrum van Norwich en voor een stuk carrot-cake bij de koffie.

Om 14.00 u. repetitie voor de laatste Evensong van dit verblijf in Engeland. Op dit hoogfeest werd ook de Evensong bijzonder vormgegeven. Een preek over een gevoelig onderwerp: men heeft tegenwoordig weinig tijd over voor het bezoek aan kerkdiensten. Als een voetbalwedstrijd korter duurt dan anderhalf uur, klinkt er protest, maar als een kerkdienst langer duurt dan 45 minuten, begint men al te morren. Na afloop van de dienst bleek dit thema ook voor ons aansprekend te zijn: de tongen kwamen goed los.
Deze dienst had muzikaal gesproken feestelijke hoogtepunten, niet alleen voor ons, maar ook voor de clergy, die duidelijk blijk gaf van meer dan tevredenheid: Canticles van Smart, There shall a star van Mendelssohn en last but not least een mooie bewerking van We three kings of Orient van Bruining- Visser.

En toen was het ineens voorbij… Opnieuw een mooi en inspirerend verblijf. Gedenkwaardig incident: bij de allereerste repetitie in de kathedraal kwam er een oude man leunend op zijn stok naar Geke toe. Hij was erg onder de indruk, want het klonk precies hetzelfde als toen hij zelf als jongetje zong in de kathedraal van Southwark (London). Een mooier compliment kun je niet krijgen; de missie van de schola liturgica (de traditie blijven voortzetten, ook als het gewone koor vakantie heeft) is geslaagd!

Ton Tromp

(398)

2009 Guildford and Winchester (jaarwisseling)

Aanvankelijk was het plan zo dat de Schola 3 dagen lang de services zou verzorgen in Winchester Cathedral. Omdat ons aller Katherine Dienes gestationeerd is te Guildford en “vriend aan huis” van de Schola is, hebben we ook de Evensong van 30 december gezongen in “haar” Guildford Cathedral. Zoals reeds in het verslag van Chichester 2008 te lezen viel, was dit project voor een aantal zangers het vervolg op het project in Chichester. Echter, in Guildford/Winchester konden we weer een aantal “frisse” zangers verwelkomen. We waren op dinsdag 30 december in Guildford te vinden, en van 31 december tot 2 januari in Winchester.

Processie Na de maandag als “reisdag” te hebben gebombardeerd (tussen Chichester en Winchester) was het dinsdag weer tijd om het een en ander aan muziek ten gehore te gaan brengen. Zoals gezegd maakten we een “pitstop” in Guildford. Guildford Cathedral is in zijn soort weer een heel andere kathedraal dan bijvoorbeeld Chichester en Winchester. Guildford Cathedral ligt een stuk uit het centrum van Guildford, en is “pas” een krappe 50 jaar oud. De kerk die oorspronkelijk als kathedraal was bedoeld lag wel in het stadscentrum, maar bleek algauw te klein om goed als middelpunt van eredienst te kunnen fungeren. In 1928 is toen besloten een nieuwe kathedraal te bouwen: wel 183 architecten hebben hiervoor een voorstel ingediend. In 1933 is toen begonnen met de bouw van de nieuwe kathedraal. Echter, door oorlog en geldproblematiek is de bouw pas begin jaren ’60 van de vorige eeuw voltooid. De laatste aanpassing dateert van 2004. Een vrij jonge kathedraal dus.

Koor Winchester De entree (een enorme oprit met dito “voortuin”) doet heel imposant aan, evenals de kathedraal zelf. De meningen zijn nogal verdeeld over de kathedraal: feit blijft wel dat het uiteraard ook hier bijzonder is om te mogen zingen. Intussen kampten we met wat ziekte (varierend van verkoudheid tot heuse griep) dus het koor had een geringe bezetting. We hebben ons dapper door de canticles van Noble geslagen (dubbelkorig!) en hebben ons nog redelijk verstaanbaar kunnen maken in deze enorme kathedraal. Het in- en uitlopen ging niet helemaal vlekkeloos, maar goed, het handjevol toehoorders vond dat klaarblijkelijk geen punt van kritiek.

Koor Guildford De volgende dag werden we alweer in Winchester verwacht. Beginselen van deze wel zeer mooi gelegen kathedraal dateren uit de 7e eeuw. Eerste indruk: ontzettend koud! Wel werd er veel aandacht besteed aan het in- en uitlopen, wat ons een herhaling van onhandigheid bespaarde. De clergy was bijzonder aardig (elke dag werd verontschuldigd voor de kou), en we hebben een stel prachtige diensten mee mogen maken. Ondanks de kou was de sfeer heel prettig: buiten de kathedraal was een ijsbaan aangelegd waar jong en oud nog wat voordeel kon doen van het winterweer.

Winchester Cathedral De jaarwisseling hebben we (deels gezamenlijk) in Winchester gevierd. Een aantal oliebollofielen had voor oliebollen gezorgd (men was zelfs in het bezit van een friteuse!) en in de plaatselijke pub heeft men kennis mogen maken met deze Hollandse lekkernij (wat uiteraard in goede aarde viel).
Mattijs in Winchester Cathedral

Helaas kwam het einde nader. De laatste dag, de vrijdag, hebben we mogen afsluiten met het prachtige The Three Kings van Cornelius. Al met al konden we ook hier terugkijken op een paar fijne dagen. Het is niet ondenkbaar dat het debuut van de Schola in Winchester wegens succes geprolongeerd wordt. We kregen een extra compliment voor het zingen van de psalmen: hierbij is een compliment naar Mattijs’ zorgvuldige en creatieve begeleiding zeer op zijn plaats. De magische woorden ‘please visit us again’ mogen voor zich spreken.

Nathalie.

(372)

2009 Salisbury

Een lang weekend Salisbury: de moeite waard!

In het weekend van 13 februari tot en met 16 februari heeft de Ichthuscantorij o.l.v. Sjouke en Geke Bruining gezongen in Salisbury Cathedral. Het orgel werd bespeeld door Mattijs de Vreugd.

Vertrek op vrijdag de dertiende vanaf Hoek van Holland. Dat klinkt onheilspellender dan het was: mooi op tijd waren vrijwel alle deelnemers aan de reis naar Salisbury aanwezig in de vertrekhal. De enigen die er niet waren, hadden dat van tevoren aangegeven; een flinke griep had Annette geveld en anderen werden door een huwelijk in de familiekring genoodzaakt de heenreis naar Salisbury op eigen gelegenheid te maken.

Na een voorspoedige en slaaprijke zeereis arriveerden we vroeg in Harwich. Daar stond een koninklijke touringcar voor ons klaar, die ons met een korte tussenstop door een prachtig landschap naar Salisbury bracht. Restanten van de hevige sneeuwval in de afgelopen periode waren nog goed te zien. Een mooi gezicht bij de kleurrijke zonsopgang!

De aankomst in Salisbury was zo tijdig, dat nog niet alle kamers in de door Geke gereserveerde B&B al waren schoongemaakt. Dat betekende dat niet iedereen direct de koffers kon uitpakken en zich kon gaan vertreden in het aangename lenteweer.

Halverwege de middag konden we repeteren in de kathedraal. Aangezien er voor het koor alleen een vestry aanwezig is en geen repetitielokaal, zoals in andere kathedralen wel het geval is, konden we direct in toga plaatsnemen in de koorbanken. Anders dan op de repetities in Harlingen werd de psalm gediviseerd gezongen. Dat klonk goed, omdat iedereen alles kende. Tijdens de Evensong ontbrak een precentor, maar zoals te verwachten was, kon Maarten deze functie op passende wijze vervullen. Er was -gezien de vakantietijd- best veel belangstelling voor deze Evensong. Blijkbaar hoort het voor veel mensen tot het vaste patroon van het weekend om op zaterdagmiddag de kerk te bezoeken. ‘s Avonds werd er een smakelijke maaltijd geserveerd in ons onderkomen; ook de wijn was niet te versmaden!

Na een welverdiende en genoten nachtrust konden we op 15 februari aanschuiven voor een Engels ontbijt, dat we ons goed lieten smaken. Een korte wandeling in opnieuw heerlijk weer bracht ons naar de kathedraal, waar we om 9.45 u. aan de repetitie konden beginnen. Vanwege de Matins was dat eerder niet mogelijk. De repetitie bestond hoofdzakelijk uit het doornemen van de orde van dienst, waardoor het inzingen in korte tijd moest gebeuren.

Organist Mattijs de Vreugd speelde voorafgaande aan de Eucharist vrolijke muziek in de sfeer van de kleine orgelsolomesse van Haydn die op het programma stond. Tijdens de dienst kwam deze compositie goed tot zijn recht. Er werd zorgvuldig gezongen en inspirerend gedirigeerd (eigenlijk andersom, natuurlijk!). Achteraf had men het Benedictus gemist, maar het Ave verum van Elgar maakte weer veel goed.

Opvallend was dat de lezingen van deze zondag al waren gelezen tijdens de Evensong van de zaterdag. Dat viel onder de noemer preparation. De mooie combinatie van een gedeelte uit de Kolossenzenbrief en het magistrale begin van het Johannesevangelie werd in de preek uitgelegd als vorm van complementariteit: de goddelijke en de menselijke natuur van Jezus volgens de 4e eeuwse concilies allebei 100%: mysterie!- vormen een goede balans. Anders dan een week of acht eerder (Chichester) lag het accent in de prediking niet op de gevolgen van de economische crisis en hoe men daarmee kan omgaan.

De koffie na de Eucharist werd geserveerd in het chapterhouse. Hoewel men in deze kathedraal in muzikaal opzicht wel wat gewend is, waren de complimenten niet van de lucht!

Krap anderhalf uur was beschikbaar voor de lunch, maar dankzij het grote aantal restauratieve voorzieningen in de directe omgeving van de kathedraal was iedereen toch weer tijdig en verkwikt terug. We konden nog net getuige zijn van het slot van een doopdienst die rond de grote doopvont met stromend water werd gevierd.

Na afloop speelde de kathedrale organist ‘stemmige’ muziek, die normaal gesproken te beluisteren valt bij een draaiorgel. Veel aanwezigen moesten zich bedwingen om niet een polonaise te gaan lopen door de kerk! De repetitie werd gebruikt om nog wat kleine ongerechtigheden weg te werken in de Preces and responses; de overige composities die op het programma stonden (o.a. Dyson) konden in alle rust worden doorgenomen, zodat er tijdens de Evensong voluit gezongen kon worden. Ook in deze goed bezochte dienst kwam naar aanleiding van Genesis 2 de complementariteit goddelijk-menselijk aan de orde, zodat qua gedachtegoed de cirkel van dit weekend rond was.

Helaas bekroop ons bij het verlaten van de kathedraal het bekende gevoel “is het nu alweer afgelopen?”. Dat is een goed teken met het oog op komende projecten. De maandag, laatste dag van deze toernee, was vrij. Dus volop gelegenheid om nog wat van deze mooie stad te bekijken en vruchten van de uitverkoop te plukken.

Om een uur of vier stond de bus weer klaar, die ervoor zorgde dat we allemaal op tijd weer bij de boot aankwamen. De volgende ochtend ontwaakten we in Nederlandse wateren bij druilerig weer. We waren weer thuis! Het was een inspirerend en tegelijkertijd ontspannend weekend!

Ton Tromp

(409)

2009 Belfast

Belfast 31 oktober – 1 november 2009

Met enige spannende vertragingen (dank aan Prorail) was een groot gedeelte van de Schola Liturgica op vrijdag 30 oktober toch nog net op tijd voor de vlucht van Schiphol naar Belfast. Anderen gingen later en weer anderen hadden de mogelijkheid om al eerder te vertrekken, maar uiteindelijk was het dan op zaterdagmiddag zover dat we elkaar troffen in St.Anne’s cathedral. Dit gebouw is opgetrokken in de vorige eeuw en was nagenoeg voltooid in 1981. Enkele jaren geleden is als sluitstuk een roestvrijstalen spits geplaatst, die als een lans naar de hemel wijst. Vanuit het koor is hij ook zichtbaar via het glazen dak. Enigszins angstaanjagend hangt de beneden punt in het hoogkoor omlaag.

Belfast 2009
Belfast 2009

Na een korte instructie in de choir-room was het tijd voor het echte werk. De koorbanken zijn ruim, de organist zit voor iedereen zichtbaar met de rug naar het koor. Mathijs had al gauw door hoe de begeleiding op dit instrument het best tot zijn recht kwam. Met het oog op de diensten, met name die van de avond, waarvan nog niet het gehele te zingen repertoire bekend was- zongen we de mis van Wood en het spannende motet Angels van Simon Lole. Uiteraard kwamen psalmen en hymnen ook langs. Om een uur of 4 was deze repetitie ten einde.

Belfast 2009
Belfast 2009

De volgende afspraak was om 18.00 u. in de (R.K.) St. Peter’s cathedral. In de tussentijd was er volop gelegenheid om in de zonnige stad een geschikte plaats te zoeken voor een stevige maaltijd. Toen we weer op straat stonden, was het al schemerig. De wandeling naar de kathedraal ging onder andere langs de restanten van de muur die ooit protestants van catholics had gescheiden. Ze waren als monument blijven staan, weliswaar met prikkeldraad aan de bovenkant, maar met kleurrijke schilderingen. Een ander opvallend element onderweg was het Halloween-feest. Stoeten verklede kinderen en jongvolwassenen kwamen langs. Hier en daar werd vuurwerk gelanceerd. Het geknal riep onbedoeld wat minder prettige herinneringen op uit de historie van de stad…

Belfast 2009
Belfast 2009

Aangekomen in de kathedraal straalde de warmte ons tegemoet. Dit gebouw heeft duidelijk trekken van wat bij ons het rijke Roomsche leven heet: bonte beschildering van de wanden, het plafond van het koor hemelsblauw, met wolkenranden en engelen. Je keek als het ware zo de hemel in. Het koor was duidelijk gereserveerd voor de priesters. Koorbanken zijn er niet en al helemaal geen ruimte voor een koor. Dus onze positie was een nieuwe in de geschiedenis van de Schola Liturgica: achterin de kerk, op het balkon bij het orgel. De repetitie werd gadegeslagen en van adviezen voorzien door Nigel, de vaste organist. Hij wist precies wat er gezongen moest worden en wanneer; de relatief onbekende gedeelten waren niet lastig, maar wel even wennen!

Belfast 2009
Belfast 2009

Tijdens de dienst werd in de buurt van de kerk vuurwerk afgestoken, wat een merkwaardige begeleiding was. Het viel niet mee om alles te volgen vanaf onze positie: men sprak met een zwaar accent door een geluidsinstallatie die geen ontvangers op de koorzolder had. Dus het was af en toe een verrassing als we weer mochten zingen. Misschien kwam het ook wel hierdoor dat de concentratie niet altijd even goed was. De zo intensief geoefende momenten van tenuto in het Ave Maria van Elgar waren hiervan min of meer de dupe. Overigens voerden we de muziek goed en vrijwel foutloos uit, als je dat tenminste als deelnemer mag zeggen. De dienst zelf speelde zich in de verte beneden af. Hoewel de setting een kathedraal was, viel het op dat er naast de priester geen misdienaars of acolieten waren. Halverwege de dienst kwam er iemand vanuit de kerk, gewoon in overjas, naar voren om de dienstdoende priester te assisteren bij het uitdelen van het brood. Ook dat werd door ons vanuit de hoogte gade geslagen. In deze kerk is het niet de gewoonte dat het koor deelneemt aan de communie.

Belfast St Anne’s Cathedral Al met al een dubbel gevoel: de uitvoering van de muziek naar tevredenheid, maar de liturgische betrokkenheid was (ondanks de toga’s die we droegen) geminimaliseerd tot ‘opluisteren’. De afstand tussen koor en liturgisch centrum, het ontbreken van een liturgieboekje en de onverstaanbare gesproken teksten droegen daar zeker toe bij. Toch geen reden voor ontevredenheid, want het vooruitzicht op de twee diensten van zondag maakte veel goed. Bovendien hadden we een goede try-out gehad en waren onze gastheren na afloop erg dankbaar en gastvrij.

Zondag: regen! De keus was: te voet naar St. Anne’s of op een andere manier. Hoe dan ook, klokslag 10.00 u. was iedereen aanwezig in een van de portalen. Buitenom naar de choirroom voor instructie en korte repetitie. Daarna opstellen en na het gebed en de verontschuldiging voor de regen richting kerk. In processie achter cross and candles naar de koorbanken waar we de vorige middag al hadden gerepeteerd. De Eucharist verliep volgens het Book of common Prayer, waarvan voldoende exemplaren aanwezig waren. De lezingen en andere gesproken woorden waren goed te volgen. Op deze feestdag (Allerheiligen) had de preek als inleiding het wezen van heiligheid, waaraan ook wij deel blijken te hebben. Vervolgens een mooie verbinding tussen de gelezen Bijbelteksten (Jesaja, Apocalyps en Johannesevangelie) aan de hand van verschillende manieren waarop het ‘wenen’ moest worden opgevat.

Belfast 2009
Belfast 2009

Ook vandaag de Missa Portae honoris van Wood en het motet van Lole. De akoestiek van de R.K. kathedraal is wat beter dan die van St. Anne’s, maar ook hier waren de geluiden na afloop positief en lovend. Tot onze verrassing waren er mensen in de kerk die de mis van Wood niet kenden! Bij het koffiedrinken bleken er intussen geuniformeerde politieagenten te zijn binnengekomen. ‘s Middags stond er een memorial service op het programma, waarvoor zelf met speurhonden werd geinspecteerd. Het spreekt voor zich dat onze schola bij deze dienst geen rol speelde, maar gelukkig was er nog iets anders gereserveerd.

Op korte afstand van het stadscentrum staat de parochiekerk van St. George, waar wij Evensong mochten zingen. Hier werd ons bij de verwelkoming niet alleen excuus voor het weer aangeboden, maar ook deelde men mede dat het vanzelfsprekend was dat wij uit Nederland juist deze kerk aandeden. De Dutch community in Belfast viert namelijk ieder jaar Koninginnedag in en om dit gebouw. Zoals te verwachten, was ook hier ruimte voor het koor in het liturgisch centrum en het orgel vlakbij. Het nagenoeg ontbreken van galm in dit gebouw had consequenties voor de uitvoering van de muziek. Noodgedwongen werden hier en daar wat overgangen in Harwoods O, how glorious in meer dan de voorgeschreven rust genomen. Daardoor nam de transparantie toe, maar ook de speelbaarheid van de vele snelle loopjes werd hierdoor vergroot. Als precentor functioneerde deze keer Dirk Visser, die geroutineerd en bekwaam de preces and responses leidde. De gesproken teksten die wij als koor mochten meedoen, werden kort voor de dienst uitgedeeld, maar kwamen goed tot hun recht.

Belfast St George church Sneller dan verwacht stonden we na de dienst weer in de cloakroom en gingen de toga’s weer in de koffer. Daarmee was het eerste (!) schola-project in Noord-Ierland formeel alweer afgelopen. Gelukkig konden we niet eerder dan maandagmiddag weer terugvliegen, dus er was volop gelegenheid om elkaar tijdens een goede maaltijd nog beter te leren kennen en maandagochtend nog wat door de stad te flaneren. Het Belfast-project was geslaagd: de door ons ingestudeerde muziek werd in de goede liturgische context uitgevoerd en door de toehoorders gewaardeerd. Bovendien was het project leerzaam: de setting van een Anglicaanse kerk is eigenlijk de aangewezen plaats voor de uitvoering van het repertoire van de schola. De zangzolder van een R.K. kerk biedt een nieuw perspectief en stelt andere eisen aan koor, dirigent en organist. Ook was het een ontdekking dat de ‘Beeldenstorm’ die in de jaren ’60 in R.K. Nederland heeft gewoed, bij de Noordzee is tegengehouden. De vanzelfsprekendheid waarmee in Nederland een koor in een R.K. kerk voorin de kerk staat, in het liturgisch centrum, is een verworvenheid waar we best trots op mogen zijn.

Belfast St Anne’s Cathedral Voor de toekomst werd al voorzichtig een balletje opgegooid. Aanleiding was natuurlijk het motto van de stad Belfast, dat onder haar wapenschild prijkt: pro tanto quid retribuamus? Een motto in de vorm van een vraag is sowieso al bijzonder (‘Wat moeten wij u teruggeven voor zo’n grote gunst? geschreven nadat koning James de stad stadsrechten had gegeven), maar in de context van ons project een interessante kwestie: wie weet een zomerproject met combinatie Dublin en Belfast?

Ton Tromp

(399)

2009 Wakefield (jongerenproject)

In het (lange) weekend na Hemelvaartsdag (21 – 25 mei) is een select gezelschap jonge zangers naar Wakefield getogen om de kathedraal van Wakefield gedurende de ‘half term’ te vullen met koorzang. Mattijs roerde de toetsen: dit tot groot genoegen van de locals.

Op donderdagavond 21 mei, Hemelvaartsdag, zijn we met een viertal auto’s richting Europoort vertrokken om aldaar de nachtboot naar Hull te nemen. We sliepen met z’n allen op de boot, alwaar naast de befaamde ballenbak ook een entertainer was die op zijn manier heel goed op z’n versterkte gitaar kon spelen zonder dat z’n gitaar was ingeplugd in de versterker. Deze leugen en bedrog hadden we algauw gezien en zijn daarom ook behoorlijk op tijd naar onze hutten getogen om ons de volgende ochtend weer fris en fruitig aan het Britse te kunnen overgeven.
Wakefield is gelegen in het noorden van Engeland, onder de rook van Leeds. Slechts een krappe anderhalf uur rijden vanaf Hull is dit stadje gelegen. Onze camping bevond zich op ongeveer 20 minuten rijden, aan de Woolley Edge Lane. Alle Tomtomtechnologie ten spijt hadden we die camping, welke wel zeer landelijk gelegen was, pas na een poosje gevonden. Na enig misverstand over de aan te komen datum (de beheerder dacht dat we een dag later zouden komen) uit de weg te hebben geholpen, hebben we ons tentenkamp opgeslagen (zie foto’s voor het resultaat). Een nieuw onderdeel van het tentenarsenaal is de tipi: deze heeft zeer goed dienst gedaan als gezellig onderkomen als het ‘s avonds toch echt koud begon te worden: het was per slot van rekening nog ‘maar’ eind mei.

De tenten stonden algauw, en toen vertrokken we richting de kathedraal, omdat we daar werden opgewacht voor het bijwonen van een repetitie van het boys choir, met daaraansluitend een ‘party’. Kosten noch moeiten waren gespaard om het ons als gasten naar de zin te maken. Van mini-twixjes tot stukjes pizza: er was geen nee te koop. We waren met z’n allen zo vol dat we het avondeten voor gezien hielden, maar zijn nog wel even de pub ingegaan waar Peter (een zanger die de taak op zich had genomen om ons een beetje rond te leiden in Wakefield) ons gebracht had. En dat was niet de laatste keer dat we in de pub te vinden zijn geweest. Overigens hebben we heel het weekend nog kunnen genieten van de taarten en cakes die voor ons gebakken waren!
De volgende dag (zaterdag) gingen we dan echt van start. De kathedraal is gelegen in het centrum van Wakefield. Het winkelend publiek loopt langs de kathedraal, en voorbijgangers kunnen op de trappenrijkdom die aan de westkant van de kathedraal te vinden was neervlijen om van de zon te genieten. De coffee-to-go-binnen-handbereik maakt het verblijf aldaar helemaal af. De Kathedraal is ruim 1000 jaar oud, en is in de 19e eeuw gerenoveerd. De toren dateert uit de 15e eeuw, en is met z’n 75 meter de langste die er in Yorkshire te vinden is. In het koor was veel ruimte voor ons om te staan: uiteraard had dit ook te maken met ons geringe aantal zangers, maar toch was het fijn om de ruimte te hebben. De clergy was zeer vriendelijk, en vertelde ons in alle rust hoe we moesten lopen en wanneer er wel en niet geknikt moest worden.
De eerste dienst ging goed: zelfs het gemaledijde moment na het credo waarop direct de responses moeten worden ingezet kwam voor (bijna) niemand meer als een verrassing. De kop was eraf, en Sjouke was tevreden. Die dag hebben we alvast een deel van de eucharist voor de volgende dag (de zondag dus) doorgenomen.

De mis blijft altijd een stuk waar je goed moet blijven opletten, dus het is van belang dat dat er goed in zit. Dit was (naar mijn idee) het geval, wat voor wat meer rust zorgde om van ons welverdiende biertje in de ‘stampub’ te gaan genieten.
Zondag was het weer vroeg opstaan: op de camping was er, tegelijkertijd met ons, een groep scouts. Met twee douches voor de mannen en twee douches voor de vrouwen (op dubieuze wijze in 1 ruimte geplaatst met de toiletten en verrassend genoeg als een soort duo-douche geplaatst, waardoor je altijd gezelschap had tijdens het douchen) was het dringen, maar we waren al op tijd op weg naar de kathedraal. Even vlug de eucharist doornemen, en toen was het alweer tijd om in donkerblauw gekleed de banken te betreden. Ook de eucharist ging goed. Het ‘Verily, verily’ van Tallis (gezongen na de communie) dat we in de kapel achter het altaar zongen (waar de acoustiek op een mooie wijze doortrok naar de rest van de kathedraal) schijnt erg mooi te hebben geklonken.
Daarna hadden we tijd om van de zon te gaan genieten, want het was werkelijk prachtig weer. Om 4 uur ‘s middags zouden we de laatste dienst (de evensong) gaan zingen, die normaliter om half 7 ‘s avonds werd gehouden. Op speciaal verzoek was de dienst verplaatst, maar door een miscommunicatie was de kathedraal aan alle kanten op slot op het moment dat wij weer wilden gaan repeteren. Een hoop (bel)minuten en ergernis verder, ging vlak voordat de evensong begon de kathedraal open. Het gevolg was dus dat we zo’n beetje a prima vista de evensong hebben gezongen.Iedereen was volledig geconcentreerd, en zelfs toen konden we terugkijken op een mooie dienst. Chapeau voor Sjouke die z’n kalmte zeer goed wist te bewaren! Naast alle excuses van de clergy werden we van harte uitgenodigd om vooral nog een keer terug te komen.
De volgende dag (maandag) was een vrije dag. Zondagavond waren al een paar zangers teruggegaan naar Nederland (waaronder ondergetekende), maar de rest van de groep heeft nog een dagdeel in het prachtige York mogen doorbrengen. Voor sommige bekend grondgebied, maar voor anderen vast een te kort bezoek om al het moois daar te kunnen aanschouwen. De nachtboot naar huis is eigenlijk niet leuk (dezelfde entertainer met hetzelfde repertoire als de heenreis in exact dezelfde volgorde), maar is toch nog wel een beetje vakantie. Zodra het saaie industriegebied van de Maasvlakte weer in je voorruit opdoemt is het echt uit met de pret.

Gelukkig kun je, al mijmerend, terugkijken op een heerlijk weekend met mooie muziek, goed gezelschap en heerlijk weer. Ondertussen wordt er in de wandelgangen al gespeculeerd over het volgende jongerenproject: Bristol 2010!

(394)

2009 Rochester en Canterbury (zomerproject)

Voor veel mensen is Groot-Brittannië het mekka van de koorzang. Het land kent een eeuwenoude traditie rondom de Anglicaanse kathedralen, waarvan er over Engeland, Wales en Noord-Ierland verspreid maar liefst 61 zijn. In die Engelse kathedralen wordt al eeuwen lang onafgebroken elke dag God lofgezongen. Door de koren die aan de kathedralen verbonden zijn. En als die met vakantie zijn door gastkoren uit binnen- en buitenland. Ook uit Friesland.

Sjouke en Geke Bruining uit Arum zijn sinds lange tijd gegrepen door de Anglicaanse koortraditie. Zij vormen de drijvende krachten achter de Stichting Schola Liturgica en de bijbehorende website zingeninengeland.nl. Onder hun leiding reizen een aantal keren per jaar groepen koorzangers de Noordzee over om diensten in Anglicaanse kathedralen te verzorgen.

“Het is voor ons een hele ontdekkingsreis geweest. We ontdekten het verschijnsel van de gezongen kerkdiensten, zoals de dagelijkse Evensong, voor het eerst in Canterbury. Eerst al die indrukwekkende kathedraal, en dan die muziek waar je stil van wordt. We zijn verschillende keren teruggegaan en een tijdlang dachten we dat die dagelijkse diensten er alleen in Canterbury waren. Tot we er op een gegeven moment achter kwamen dat er tientallen kathedralen in Engeland zijn die elke dag een Evensong hebben.”
Een van de bijzondere dingen van de Evensongs zijn de doorgaande bijbellezingen. Marion Klapwijk ging jarenlang op fietsvakantie naar Engeland, met haar zus en nog wat vriendinnen. Als ze aan het eind van de middag in een stad aankwamen was een bezoek aan de kathedraal al snel een gewoonte. “En als we dan de volgende dag weer doorfietsten en we kwamen in een volgende stad terecht, dan konden we in de Evensong gewoon het vervolg horen van het bijbelverhaal dat de dag ervoor in de vorige kathedraal gelezen was.” Deze zomer zong Marion voor het eerst zelf mee. “Een bijzondere ervaring. Je stapt in een eeuwenlange traditie, die nog echt leeft.”

Bandjes
Sjouke Bruining en zijn vrouw Geke begonnen met hun Ichtuscantorij in Harlingen met een zekere regelmaat Evensongs te organiseren, een aantal malen per jaar op zondagmiddagen. Die traditie duurt nog altijd voort. Maar daar bleef het niet bij.
“Aan de kathedralen in Londen, Canterbury en al die andere plaatsen zijn koorscholen verbonden. Op die scholen krijgen jongens een zeer gedegen muzikale opleiding. Onderdeel daarvan is het zingen in de kerkdiensten, doordeweeks en zondags. Maar die jongens hebben natuurlijk ook schoolvakantie, en de diensten moeten wel doorgaan. Daarom komen in de zomervakanties, maar bijvoorbeeld ook rond Oud en Nieuw, koren van elders de honneurs waarnemen.” Begrijpelijk dat de Bruinings begonnen na te denken over de mogelijkheid om met hun Harlinger cantorij ook in Engeland te gaan zingen. “Solliciteren doe je dan door een brief met (toen nog) casettebandje toe te sturen. Dat leidde eerst nog tot beleefde afwijzingen. Maar in de loop van de jaren zijn we toch zo gegroeid dat we ons een vaste plek hebben kunnen verwerven.” Zo werd de afgelopen zomer gezongen in Rochester, dat in een eerder stadium nog afwijzend reageerde op een bandopname, maar inmiddels het koor dat Sjouke en Geke voor de Engeland-reizen oprichtte, de Schola Liturgica, zelf uitnodigde.
Inmiddels is het Arumse echtpaar dan ook een geregelde gast in een flink aantal kathedralen. “We gaan inmiddels elke zomer. Het ene jaar met onze Ichthuscantorij, het andere jaar met een gelegenheidskoor onder de vlag van de Schola Liturgica. En daarnaast dan nog op verschillende andere tijdstippen.” De zangers komen uit het hele land. Voor een week zingen in de zomer wordt een keer of zes à zeven in Harlingen gerepeteerd. Een van de koorleden kwam daarvoor uit Middelburg. Zij woonde hemelsbreed dichter bij Canterbury, waar de Schola deze zomer een week zong, dan bij Harlingen…
“Canterbury is nog steeds heel bijzonder. Dat is de hoofdkerk van de hele Anglicaanse gemeenschap en het is altijd weer een indrukwekkende ruimte. Bovendien is het qua reistijd ook goed te doen. Want dat reizen komt er natuurlijk wel altijd bij. Voor sommigen juist ook een pluspunt. Je gaat toch een beetje van zo’n land houden,” aldus Sjouke Bruining.

Lofzangen
Hoe ziet een koordag er nu uit tijdens zo’n week? Geke Bruining: “De doordeweekse diensten zijn eind van de middag, in Canterbury om half zes. Tegen vieren verzamelen we ons in een ruimte die bestemd is voor de koorleden (de namen van de koorknapen staan bij de haken van de koorkleding), en vervolgens wordt er in het koor van de kerk gerepeteerd. Vaste onderdelen van elke dienst zijn de Lofzangen van Simeon en die van Maria, het Nunc Dimittis en het Magnificat. Daarvoor wordt telkens een zetting van een andere componist gebruikt. Verder zingen we de vaste vragen en antwoorden tussen de voorzanger en de ‘gemeente’ (vertegenwoordigd door het koor). Het koor kiest voor elke dienst dan nog een vrij geestelijk werk, het zogenaamde ‘anthem’. En de dienst wordt dan afgesloten met een gezang dat ook door de gemeente wordt meegezongen.” Dat gezang zingt het koor meerstemmig mee, maar het laatste couplet wordt door iedereen eenstemmig gezongen, wat altijd weer een bijzonder effect geeft. Tussen de vaste muzikale onderdelen door wordt uit de Bijbel gelezen en gebeden.
De zondagen zijn meestal erg drukke en volle dagen. In sommige kathedralen zing je dan drie diensten, wat betekent dat de koorleden van ‘s ochtends half negen tot het eind van de middag in touw zijn, met een paar uurtjes of soms nog niet eens lunchpauze. “Maar iedereen heeft dat er graag voor over. Vanwege de muziek, maar ook om de traditie gaande te houden, en voor velen ten diepste ook tot eer van God. Die lofzang staat in de Anglicaanse diensten duidelijk centraal. Daarom gaan de diensten ook van dag tot dag door, ook al komt er maar een handjevol mensen opdagen. In een kathedraal als die van Canterbury zijn de rijen altijd wel gevuld, op andere plaatsen zijn er soms maar enkelingen, zeker als je meegereisde echtgenoten of vrienden ervan aftrekt. Overigens is in de afgelopen jaren duidelijk te zien dat de bezoekersaantallen tijdens de zondagse diensten toenemen. Dat wijzen onderzoekscijfers ook uit. Met name de hoofddiensten met avondmaalsviering worden goed bezocht.”

Uitwisseling
Al met al hebben de Bruinings en hun zangers al op heel wat plaatsen gezongen. Alleen dit jaar al in Canterbury, Rochester, Wakefield, Salisbury en Winchester. En er zijn projecten genoeg: eind oktober/begin november in Belfast, rond de jaarwisseling in St. Paul’s Cathedral in Londen, en volgend voorjaar in Bristol en York.
Inmiddels zijn de banden met Engeland zo hecht geworden dat er regelmatig reizen in de omgekeerde richting worden gemaakt. Geke Bruining: “We hebben al verschillende kathedrale koren in Harlingen en op andere plaatsen in Nederland gehad. Daar is een duidelijk publiek voor.” Volgende week komt het koor van Westminster School in Londen naar Friesland (zie kader). Zo draagt de Stichting Schola Liturgica bij aan het levend houden van een lange traditie, voor zangers en voor luisteraars.

Publicatie Friesch dagblad (september 2009)

(508)