2008 Oxford (zomerproject)

Op zondag 3 augustus komt het koor voor het eerst bijeen in Guildford Cathedral. Een grote moderne nieuwe kathedraal uit de jaren zestig. Ook hier is geheel naar Engelse traditie een rijke koorcultuur ontstaan met dagelijks gezongen diensten. In deze kathedraal is een van de organisten van de Ichthuscantorij en de Schola Liturgica sinds 1 januari van dit jaar werkzaam als organist en master of the Choristers, zeg maar de baas van de muziek.

Muziek neemt in de Engelse kathedralen een meer dan belangrijke plaats in. Elke kathedraal heeft drie of meer organisten in dienst. De koren van de kathedralen zingen wekelijks rond de 8 dagelijkse diensten. In de zomer maar ook op andere momenten wanneer de scholen met vakanties zijn worden de diensten gezongen door gastkoren. Van deze gastkoren wordt verwacht dat ze zowel liturgisch als muzikaal op een hoog niveau opereren.
De functie van een koor in een Engelse kathedraal is niet te vergelijken met die in een Nederlandse kerk. In Nederlandse kerken is het zingen vaak beperkt tot een paar vierstemmige liederen. In Engeland wordt echter verwacht dat je muzikale leiding geeft aan de hele dienst. In vrijwel elke dienst wordt driekwart van de dienst gezongen of heeft het koor een andere functie. De Ichthuscantorij is als gastkoor zo langzamerhand zeer bedreven in het zingen van Engelse kathedralen en vormt een graag gehoord gastkoor.
De bedoeling was oorspronkelijk om alleen een week te zingen in Christ Church, Oxford. Maar omdat de zondag vooraf in de morgendiensten geen koor in Guildford aanwezig was werd de Ichthuscantorij op het laatste moment verzocht hier te zingen. De organist was een van onze vaste begeleiders Mattijs de Vreugd.

Nadat de meeste mensen al weken lang niet meer gezongen hadden moest het koor meteen vol aan de bak in Guildford Cathedral. Zonder enige repetitie vooraf moest een volledig morgengebed en eucharistieviering worden gezongen. In de Eucharistieviering werd een mis van Haydn gezongen en in het morgengebed onder andere het Jubilate van Philip Moore de voormalige master of the Music van York Minster die ons hiervoor persoonlijk toestemming had verleend. Na afloop werden we uitvoerig bedankt door de Dean (deken) van de Kathedraal met het verzoek spoedig nog eens terug te komen.
Vanaf maandag begint echter de week waarvoor in eerste instantie iedereen naar Engeland was gekomen. Elke dag wordt in Christ Church Cathedral, Oxford de Evensong gezongen. De kathedraal behoort tot de beroemdste en meest bezochte van Engeland, maar is tevens de kleinste kathedraal van het land. De kerk fungeert tevens als Chapel van Christ Church College. Het zingt prachtig in deze kerk. Het koor stond zoals gebruikelijk afwisselend onder leiding van Sjouke en Geke Bruining. Het orgel in Oxford werd bespeeld door Katherine Dienes. De college bestaat uit kathedraal, maar ook uit heel veel bijgebouwen en zalen. Een van de bekendste zalen is de eetzaal die model staat voor de eetzaal in de Harry Potter serie.

Terwijl bij de ingang een Britste meneer met bolhoed alle toeristen doorverwijst naar de ingang waar men entree moet betalen, mogen de koorleden ongehinderd doorlopen om te starten met de repetitie. Elke dag om 15.30 uur stipt worden de leden verwacht in de ruimte die speciaal bestemd is voor het inzingen. Daarna vertrekken we naar de ruimte om de toga’s aan te trekken zodat we om ongeveer 16.00 uur kunnen beginnen met repeteren in de kathedraal. Wanneer het koor de kerk betreedt zijn er geen toeristen meer omdat de kerk dan voor hen gesloten is. Vlak voor aanvang van de dienst stromen de mensen weer binnen om de traditionele Evensong mee te maken.
Het zingen gaat het koor goed af. De muziek is heel bekend en het koor is enorm goed op elkaar ingezongen. De cantorij zingt inmiddels al meer dan 15 jaar in Engelse kathedralen en dat is te merken. Geen enkel probleem met processies en ingewikkelde liturgieën. Het grootste deel van het koor kampeert op een camping even buiten Oxford. Elke dag reizen we met de Park and Ride bus naar Oxford een ideale manier om snel het drukke Oxford binnen te komen.

De laatste dag zingen we drie diensten. Aan het einde van de laatste Evensong worden we uitgenodigd voor een drinkparty als dank voor de inzet van het koor. Er worden hele vriendelijke woorden gesproken waarbij het koor uitgenodigd wordt om in de toekomst nogmaals te komen om de diensten in de kathedraal te zingen.

De volgende trip van de Ichthuscantorij is al weer komend jaar in Februari dan zingt de Ichthuscantorij een weekend in Salisbury Cathedral.

(383)

2008 Southwark (jongerenproject)

Afgelopen maart was het weer tijd voor het jaarlijkse jongerenproject. De term jongeren is misschien wel wat discutabel geworden. De groep laat zich nu definieren als “onder de 35”. We waren dit jaar te gast in de kathedraal van Southwark, Londen, een kleinere kathedraal aan de zuidkant van de Theems, maar nog steeds hartje Londen. Sjouke en Geke waren mee als dirigenten en Matthijs de Vreugd als organist.

Aan de ‘harde kern’, oorspronkelijk uit Harlingen en Groningen, waren veel nieuwe mensen toegevoegd; Wilfried had goed zijn best gedaan en een hele club uit Utrecht gescoord. Welkom allen!

Het grootste gedeelte van de groep kwam aan op vrijdagmiddag op de altijd gezellige scoutingcamping. Het nieuwe gedeelte met verwarmde slaapzalen en nieuwe toiletruimtes zou pas over een maand klaar zijn, dus op naar de barakken. De gouden tip over ‘muddy shoes outside’, had niet elke scout voor lief genomen, daarom eerst maar veel schoonmaakdoekjes en plastic zeiltjes gekocht, om te matrassen wat slaapbaar te maken.

Na een korte pauze wilde Sjouke meteen nog wat gaan inzingen, en muziek doornemen, wat een goed plan bleek. Daarna was er nog wat ‘vrije tijd’, die ingevuld werd met shoppen, vriendje van de trein halen, of boodschappen doen. Aangezien de groep zich al weer over Londen had verspreid, werd er in kleine groepjes gegeten. Namens Wilfried en Geke raadden we voor de volgende keer graag een Turks restaurant in de buurt van tube station Turnpike Lane aan.

volgende ochtend kwamen Nathalie, Damaris, Merlijn en Meike aan, en waren we compleet. Na een heerlijk ontbijt vertrok iedereen om nog enkele highlights van Londen te gaan bekijken. De middag stond verder in teken van de evensong, waarin we onder andere muziek van Sumsion en Goss zongen. Geke had voor die avond gereserveerd bij een pizza restaurant met uitzicht op de Saint Pauls, wat een heerlijk plan bleek. Na wat omzwervingen door de stad op zoek naar een pub, en naar lekkere snacks, vonden we elkaar weer op de camping. ‘s Avonds was het voor een aantal mensen onder ons bonte avond. Er waren allemaal lekkere drankjes en snacks en er werden de nodige raadsels gedaan, naast het altijd populaire hints.

Zondag was alweer een prachtige dag. Wie zei dat in Londen de zon niet scheen? Na een goede eucharistie viering, en een mooie evensong, was het voor sommigen al weer tijd voor een bezoek aan de pub. Anderen haastten zich naar Luton om het vliegtuig te halen. Het was weer een geslaagd weekend met een nieuwe en erg leuke groep.

Saakje

(416)

2008 Norwich

Weekendje Norwich: een goede vulling van de herfstvakantie!
Een waagstuk lijkt het soms wel: met een min of meer open inschrijving een weekend gaan zingen in een Engelse kathedraal, en dat na slechts twee dagen repetitie. Dat alles wel op z’n pootjes terecht zou komen, bleek tijdens de tweede repetitie in Harlingen. De lastige tekst van psalm 103 met wickednesses, anger en chiding klonken al veel beter dan de eerste keer; dat gold ook voor het Magnificat van Walmesly en de Missa Portae honoris van Wood. De deskundige ondersteuning van organist Mattijs de Vreugd maakte alles compleet.
Met die ervaring toegerust kwamen op zaterdag 18 oktober ruim 30 mensen bij elkaar in de kathedraal van Norwich. Een intensieve repetitie volgde, eerst in de choirschool, daarna in de koorbanken. Ook de processie werd geoefend om maar niets aan het toeval over te laten.
Vanwege de feestdag van Sint Lucas had Evensong op deze zaterdag een apart tintje. Normaal gesproken volgt na de responses de anthem, maar nu werd de dienst na de reponses verplaatst naar de kapel van St. Luke. Voor een koor is daarin geen plaats, dus de anthem van Tye werd a capella in de kooromgang gezongen in een alternatieve opstelling.
Na het afsluiten van deze dienst, rond half vijf, was er voldoende tijd over om nog te repeteren voor de Eucharist op zondag. In Norwich is het gebruikelijk dat het koor bij deze dienst achter het altaar staat, in wat eenvoudiger koorbanken dan die in het choir. Je staat dan niet tegenover elkaar, maar naast elkaar in de stalls. Al tijdens de repetitie bleek dat de dirigent in deze opstelling een noodzakelijke rol heeft als ijkpunt voor het tempo. Ook bij deze repetitie ging het om meer dan alleen het muzikale. Er werd uitgebreid geoefend met (alweer) de processie bij aanvang en afsluiting van de dienst.

Al met al waren we ruim 5 uur in de kathedraal bezig geweest, die middag. Dat er nu ook behoefte zou zijn aan stoffelijk voedsel, was door Geke uitstekend ingeschat. Gezamenlijk gebruikten we de maaltijd bij The Prince of India, waar het personeel uitermate vriendelijk maar o zo snel bediende. Daarna begaf ieder zich naar een slaapplaats in of rond Norwich.
Zondag om 9.15 precies begon de repetitie voor de Eucharist. Ook vandaag weer oefenen met de processies en uiteraard op locatie met de organist. De processie voor de dienst ging gedeeltelijk door de kloostergang, waarna de kathedraal werd betreden voor de opening van de dienst. Tijdens de dienst bleek dat de repetities niet voor niets waren geweest. De acclamaties rond de Evangelielezing klonken alsof we nooit anders hadden gedaan; dat gold trouwens ook voor de overige bijdragen van ons koor. Het meest verraderlijke moment (een orgelvoorspel van slechts 1 tel bij Wesley’s The Lord has been mindful) werd geroutineerd opgevangen, zoals dat hoort.
Na afloop van de dienst kwamen er van alle kanten complimenten over de goed verzorgde zang, dus die kon iedereen in z’n zak steken. Er was eigengebakken cake bij de koffie, thee of cider, want het was Harvest. Dat was in de dienst ook duidelijk te merken geweest. De lezingen en de liederen waren allemaal uitgekozen met het oog op deze thematiek, en de kerk was voor de gelegenheid versierd met allerlei producten van de oogst: korenaren, vruchten en groenten die waren gerangschikt in mooie patronen.
Helaas was het voor ons met de Eucharist afgelopen. In Norwich geen Matins, en vanwege Harvest ook geen reguliere Evensong. In plaats daarvan was er ‘s middags een bijzondere dienst, waarin de regionale land- en tuinbouwverenigingen een groot aandeel hadden. Ook in deze dienst waren de liederen en lezingen aangepast aan de oogst. Ging het ‘s morgens in de preek vooral om de overvloed, die in de wereld zo onevenwichtig is verdeeld, ‘s middags stond er iemand op de kansel die na een carriere van 20 jaar als veeteler predikant was geworden. Zijn invalshoek was een heel andere: via de benarde positie van de agrarische sector in Groot-Brittannie vroeg hij om meer aandacht voor deze beroepsgroep en de producten van hun arbeid. Tussen de regels door uitte hij wat kritiek op het gebruik van landbouwtermen door Paulus: ze waren volgens de predikant eerder bedoeld voor retorisch effect dan om een geslaagd beeld van de werkelijkheid te geven.
Bijzonder onderdeel van deze dienst was het aanbieden van allerlei landbouwproducten door jongeren. Bij elk product werd een toepasselijk gebed uitgesproken. Een indrukwekkend ritueel!
De bijdragen van het kathedrale koor waren goed gekozen (o.a. een fragment uit Die Schopfung van Haydn op Engelse tekst); toch waren ze niet zo lastig dat ze speciaal door deze ervaren zangers moesten worden gezongen. Blijkbaar was deze dienst er een die men het liefst viert met ‘eigen personeel’. Dat is gezien de bijdragen uit de regio Norwich wel begrijpelijk.
Volgende keer beter?

Ton Tromp

(361)

2008 Westminster Abbey (jaarwisseling)

Zingen in Westminster Abbey, wie wil dat nou niet? Het was dan ook geen wonder dat de inschrijving voor bepaalde partijen (bassen en alten) al snel werd gesloten; sopranen en tenoren liepen wat minder hard! Toch was er al gauw een groep van een persoon of veertig die na twee intensieve repetities in Harlingen koers zette naar Londen. De afspraak was om elkaar op Oudjaarsdag te ontmoeten aan de westkant van de Abbey om half drie ‘s middags. Daar stonden Geke en Sjouke al klaar. Ook waren ze na enig heen-en-weer onderhandelen in het bezit gekomen van de sleutel van de repetitieruimte, zodat de eerste repetitie kon beginnen: toga’s uitdelen, omkleden en zingen maar! Helaas was de groep niet meteen compleet, omdat sommige metrostellen zomaar de andere kant op bleken te rijden!

Deze eerste dag werd bepalend voor het repetitieritme van de hele week: eerst een flinke repetitie in de choirschool en daarna in toga in de koorbanken. Daar maakten we kennis met de grote vaardigheid van de jonge organist, die alle stukken van een uitgekiende en mooi geregistreerde begeleiding voorzag. Op deze manier werden we extra enthousiast en was de eerste Evensong al gauw een feit. Weliswaar was het even wennen, want ook in deze kerk heeft men een eigen beleid ten aanzien van de processie, het buigen en de blessing, maar na een paar dagen waren deze zaken routine geworden.

Bij de veelzijdige activiteiten van de stichting Schola Liturgica hoort ook het reserveren van hotelruimte voor degenen die dat wensen. Ook deze keer kwamen we niet bedrogen uit: een stemmig hotel in de diplomatenwijk Kensington was voor ruim tien koorleden met hun aanhang de plaats van overnachting, (tijdig!) ontbijt en last but not least aangename gesprekken. Het bleek dat verschillende deelnemers gemeenschappelijke kennissen en vrienden hadden, maar ook gemeenschappelijke bezigheden in het kerkelijke circuit. Uiteraard is dat niet echt een wonder, maar het bleek een aanzet tot menige diepgaande gedachtewisseling. De nabijgelegen pub met de toepasselijke naam Prince of Wales bood een uitstekende ambiance voor een goede pint en desgewenst dito maaltijd.

Westminster Abbey Oudjaarsavond in Londen betekent: op naar Trafalgar Square. Helaas waren er meer mensen op dat idee gekomen, dus het was al om een uur of 10 behoorlijk druk in de binnenstad. Het centrum was afgezet voor autoverkeer en grote menigten liepen gemoedelijk naar een mooie plaats om het vuurwerk te kunnen zien. Voor belangstellenden werden vele snuisterijen verkocht die de stemming moesten verhogen, waaronder fluitjes die zich in een hoorbare populariteit mochten verheugen. Vuurwerk afsteken is in Groot-Brittannie niet weggelegd voor de doorsnee burger; zeker in de nacht van Oud en Nieuw wordt van overheidswege voor een mooi spektakel gezorgd. Vanaf het plein bij de Abbey was er een prachtig uitzicht op het vuurwerk, dat vrijwel gelijktijdig met de slagen van Big Ben tot ontploffing kwam.

Als dank voor het aangenaam verpozen werd aangekondigd dat het metroverkeer tot half vijf ‘s morgens gratis zou zijn. Uiteraard maakte daarvan velen gebruik, want na het vuurwerk was er weinig te beleven: alle pubs waren en bleven dicht. Ook de overige horecagelegenheden hielden hun deuren angstvallig gesloten voor nieuwe gasten.

Deze avond was slechts een van de vele vormen van vermaak die zich aandienen in deze wereldstad. Op de overige dagen kon ieder de vrije tijd optimaal besteden in musea, kerken, theaters of bioscoop en dat was natuurlijk mooi meegenomen. Maar eigenlijk kwamen we om bij te dragen aan de eeuwenoude traditie van de Engelse kerkmuziek, waarvan de dagelijkse Evensong een wezenlijk onderdeel is. We zongen niet alleen in Westminster, maar ook twee keer in de kathedraal van Southwark, waar het allemaal wat gemoedelijker is dan in de Abbey.

Aparte vermelding verdient Katherine Dienes, die bereid was gevonden om midden in haar verhuizing van Warwick naar Guildford de Schola te begeleiden op het orgel van Southwark. Zoals wel vaker het geval is geweest, vloog deze week om. Net als je gewend bent aan de dagindeling met repetitie en uitvoering van mooie muziek, is het moment van vertrek alweer daar. Dus de eerste week weer aan het werk in Nederland ging onder prettige begeleiding van de klanken van Wood, Stanford, Clucas, Byrd en al die anderen in het hoofd.

(404)

2015 Studiedag Evensong (31 januari)

workshop-04
Wat doe je als je op 31 januari jarig bent er een aantrekkelijke studiedag Evensong is? Je stuurt je vrouw en je zus naar de studiedag, zodat ze eindelijk aan den lijve kunnen ondervinden wat dat nou is, zingen in een Evensong. En dat ook nog onder deskundige leiding van Katherine Dienes. Zélf trek je een eigen plan en zorgt ervoor dat je familie in alle rust aan de studiedag kan deelnemen. Dat er dan ook nog ter ere van jouw verjaardag Happy birthday wordt gezongen door bijna 60 enthousiaste zangers, terwijl je er zelf niet bij bent, is jammer, maar helaas.

De deelnemers waren zelfs uit delen van het land gekomen waar die ochtend sneeuw lag, maar vrijwel iedereen was op tijd om te beginnen aan de warming-up. Katherine nam daarvoor ruim de tijd en had weer amusante tongbrekers verzonnen, zoals de Popocatepetl met de medeklinkers in wisselende volgorde, totdat je uitkwam bij copper bottom kettle. Tussen de oefeningen door kwam ook nog wat anatomie van het harde en zachte gehemelte langs, afgewisseld met het middenrif en de mondopening, die bij het zingen eigenlijk niet groter hoeft te zijn dan de dikte van één vinger. Het inzingen werd afgesloten met de nabootsing van de klank van vuurpijlen (fireworks in het jargon), wat in geval van tijdgebrek op zichzelf al voldoende is om in te zingen.

Daarna begon het eigenlijke werk. Hymn 351 werd gezongen zoals gebruikelijk in Engeland. Couplet 1 en 5 eenstemmig, de andere in de zetting (harmony). Daarbij moet wel worden vermeld dat de eenstemmigheid van de laatste strofe werd verfraaid door een bovenstem. Bij het instuderen daarvan kregen we en passant ook nog tips voor het zingen from scratch: let op de toonsoort en de belangrijke tonen daarbinnen (do en sol; tonica en dominant) én onthoud de hoogte van de noten die je al eerder hebt gezongen.

workshop-03

Katherine vertelde dat Bairrstow een van haar favoriete componisten is en dat ze daarom zowel de Canticles als de anthems uit zijn composities had gekozen. Bij het eerste doorzingen bleek de ondersteuning van het orgel (vakkundig bespeeld door Mattijs de Vreugd, vandaag met Gerrit de Vries als registrant) een factor van betekenis te zijn. Slim bedacht was de volgorde van studie: we begonnen met het Glory van het Magnificat, omdat daarin enkele muzikale thema’s staan die je bij het zingen van het eigenlijke Magnificat aangenaam bekend voorkomen. Minder aangenaam was de verrassing van de verdeling van de grote groep deelnemers in Dec. en Cant. Partijgenoten die nét aan elkaar waren gewend en hadden geconstateerd wat ze aan elkaar hadden, werden nu definitief uit elkaar gehaald. Dat maakte de rest van de dag voor sommigen (in)spannender dan eerder.

Desondanks gingen we moedig verder en toen de lunchpauze aanbrak (na ruim twee uur ononderbroken zingen!) was er al heel wat bereikt: de Canticles, Hymns en de Preces waren grondig doorgenomen. De vaart zat er goed in, maar toch was er voldoende tijd om te genieten van de culinaire overvloed die ons werd voorgezet: twee soorten soep, meerdere soorten brood, heerlijk beleg, koffie, thee, melk , sap en een grote keuze aan fruit. Minstens drie sterren waard!

Klokslag 13.00 ging de workshop weer door. We maakten kennis met Though I speak with the tongues of men, een mooie bewerking van highlights uit 1 Kor. 13 en daarom een aanrader voor huwelijksdiensten. Opvallend aan de tekst is dat niet wordt gesproken van ‘love’, maar van ‘charity’. De achtergronden daarvan kwamen niet aan de orde; het ging om de noten: goed zingbaar, geen extreme hoogten of diepten, ruimschoots éénstemmigheid, tweestemmigheid en bescheiden vierstemmigheid, tekstplaatsing bijna overal gelijktijdig, behalve op het punt waar de tekst now I know in part vraagt om uitbeelding op verschillende momenten. Grappig is dat in part in het Engels ook ‘per partij’ kan betekenen en dus ook dáárom al om aparte plaatsing vraagt…
workshop-01

Bij het doornemen van de Responses liet Katherine haar grote ervaring met dit soort repertoire blijken in verrassende adviezen: Don’t listen to the priest, but concentrate on what is to come. Ze liet aan het eind van een regel stoppen en direct de volgende koorinzet zingen; na de eerste keer doornemen zong ze een willekeurige regel van de voorzang, zodat ze het koor trainde in alertheid en flexibiliteit: wat moet nu ons antwoord zijn?

En hoe het ook ging, de reactie was steeds positief: well done, good! Daarna op een aangename manier corrigerende opmerkingen en opbouwende kritiek. Klap op de vuurpijl daarbij was dat Katherine de lijst met muziektermen die Sjouke had gemaakt, op een bijzondere manier gebruikte. De lijst was bedoeld om de deelnemers snel de betekenis van bepaalde vreemde Engelse muziektermen te laten opzoeken, maar Katherine probeerde zoveel mogelijk het Nederlandse jargon te gebruiken. Sinds de workshop zal ze ongetwijfeld in Guildford pronken met termen als ‘kwartnoot-met-punt’ en ‘achtste rust’.

De tijd vloog! De theepauze kwam al in zicht toen we begonnen aan het doornemen van de psalm. Als je dat nog nooit eerder had gedaan, was dit een sprong in het diepe: roeien met de riemen die je hebt! Helaas was de tekst van deze middellange psalm (17 verzen) niet helemaal correct in het muziekboekje terechtgekomen, zodat er ter plekke ook nog wat moest worden verbeterd. Uiteindelijk klonk de psalm correct, maar wat aarzelend.

Ook Katherine had door dat de theepauze eraan kwam, dus mochten we daaraan pas beginnen als de anthem I sat down was doorgenomen en nog één keer het Magnificat foutloos was gezongen. Dat lukte, en de beloning was smakelijk: echte scones, met jam en cream. Uiteraard met een jolly cup of tea!
workshop-02[wpdevart_like_box profile_id=”” connections=”6″ width=”300″ height=”550″ header=”0″ locale=”en_US”]

De dag werd besloten met een Evensong. Het gehele ingestudeerde programma kwam langs, in een bijna Engels tempo. Voorganger Hans Ruijter had de lezingen voor de zondag gekozen, die in het Nederlands werden gelezen, evenals de voorbede. Verder was de Evensong geheel in het Engels, waarbij Katherine niet alleen als dirigent fungeerde, maar ook als precentor. Over multi-tasken gesproken!
De toehoorders –onder wie de inmiddels gearriveerde jarige- waren onder de indruk van de dienst, maar ook van de kwaliteit van de geboden muziek. Wat kun je in één dag veel bereiken!
Ton Tromp

(745)

2014 Norwich jaarwisseling

Waarom?
norwich-03
Waarom is het toch zo moeilijk om ‘nee’ te zeggen tegen de winterweek van Schola Liturgica?
Het is opvallend: zangers die een keer mee gingen naar een Engelse stad in de periode rond de jaarwisseling, zie je wel héél vaak terugkeren. Is hier sprake van een verslaving?
Komt het door de prachtige kathedralen, waar je een volle week alle diensten mag zingen?
Is het die stapel afwisselende muziek? Of het dagritme van ’s morgens ‘iets leuks doen’, ’s middags repeteren en een Evensong zingen en ’s avonds de gezelligheid van de groep zangers? Voel je het warme welkom dat de Schola Liturgica telkens ontmoet in de kathedraal? Zijn het de mooie en interessante steden in Engeland? De sfeer van de eeuwenoude en nooit onderbroken traditie? Of is het toch de aanstekelijke hartstocht Geke en Sjouke voor de mooie en muzikale Anglicaanse liturgie?
Ach, wat maakt het ook uit… Noem het gerust verslavend; het is een heel mooie verslaving en je doet er niemand verdriet mee.

norwich-04
Van 27 december 2014 t/m 2 januari 2015 zong een projectkoor van Schola Liturgica weer in Norwich Cathedral. En het was weer een bijzonder aangename week.
Ook hier de waarom-vraag?
Om de prachtige kathedraal, gebouwd vanaf eind 11e eeuw met een hoge toren uit de 15e eeuw, met nog resten van het vroegere klooster.
norwich-05
Om de fantastisch mooie en fantasievolle ‘bosses’: de versierde sluitstenen van de boogconstructies in het dak van de kerk en de kooromgang. Prachtige taferelen uit het oude- en nieuwe testament. Met als bijzonderheid de ‘greenmen’: oude heidense, woeste koppen met plantengroei uit mond en neus om boze geesten te verjagen. Een leuk spel om ze te zoeken!

Om de stijlvolle songschool, die in 2000, samen met de refectory, aan de kathedraal is toegevoegd op de fundamenten van de oude kloostergangen.

Om de precentor, die koor en dirigenten op de proef stelde door bij de eerste Evensong direct na het Credo ‘The Lord be with you’ in te zetten. “Even zien of ze bij de les zijn”, dacht hij kennelijk. Tijdens de Eucharist op nieuwjaarsdag zette hij de aanvangswoorden voor het eucharistisch gebed/prefatie zingend in. Alleen de gesproken versie was gerepeteerd, maar Geke ving het behendig op door met handgebaren de toonhoogte aan te geven. ‘Be alert in Norwich!’

Om de mis van Ton de Leeuw op zondag 28 december. Een mis van een Nederlandse componist in een Engelse kathedraal.
Om de tweede Eucharist in deze week: ook op 1 januari!
norwich-01
Maar ook om de prachtige stad Norwich met zijn middeleeuwse straten en mooie hoekjes, met zijn interessante geschiedenis, ooit Engelands 2e stad. Groot geworden door wolindustrie en -handel, tot ontwikkeling gebracht door experts uit de Lage Landen. En met het mooie kasteel dat de stad domineert, nu een interessant museum.
norwich-03
Maar vooral: om de combinatie van muziek, historie en de gezelligheid van een groep gelijkgestemden tijdens een heel donkere week.
Volgende jaarwisseling….? York! Here we come!

Immie Klaver

(562)

Zomerproject St. Pauls

Het zomerproject van de Schola Liturgica was dit jaar in Londen, in St. Paul’s Cathedral. Een beroemde naam, dus het was geen wonder dat het aantal deelnemers al snel voldoende was. Er was zelfs een wachtlijst!
In de aanloop naar het project werd intensief gerepeteerd, zoals gebruikelijk. Er werd hard gewerkt, ook aan stukken die helaas niet op het definitieve programma terechtkwamen, zoals de Mis voor koor en twee orgels van Vierne en het prachtige motet Like as the hart van Howells. Het aantal zangers was relatief groot (38), wat natuurlijk alles te maken had met de enorme ruimte die deze kathedraal biedt. Keerzijde van zo’n groot aantal mensen is dat pas bij de eerste repetitie in Londen het koor helemaal compleet was.
london-04

Hoewel Evensong pas om 17.00 uur begint, begon de repetitie de eerste dagen al vroeg in de middag. Zodoende kreeg je meteen een goede indruk van het dagelijks leven rond de kathedraal tijdens de lunchpauze: veel keurig geklede mensen die in de open lucht aan het lunchen waren. Ook de harde werkers in the City hebben ontspanning nodig!
In tegenstelling tot de situatie bij andere kathedralen is de repetitieruimte niet boven, maar ónder de kerk. Je kwam er met een speciale sticker die als entreebewijs gold. De ruimte had wél ramen, maar die konden niet open; na een uurtje zingen was het dus al behoorlijk warm. Gelukkig waren koel water en desgewenst het assortiment van de refectory in de buurt!
london-05
Met het oog op een optimale koorklank werd al direct de opstelling in het koor verrassend gewijzigd. We stonden in koppels van twee per stemsoort. Dat was wel even wennen, maar na een dag zingen wist je niet beter. Het in- en uitlopen kwam natuurlijk ook de eerste dag aan de orde. Het bleef een hele toer om je bij de voorbereiding van de haakse bocht niet te laten afleiden door het patroon in de vloertegels. Die vroegen namelijk om een riante s-bocht, zoals bij het peloton dat uitwaaiert in een wielerkoers.

london-01
Het koor werd muzikaal ondersteund door een collectief aan musici: allereerst natuurlijk Geke en Sjouke, die ons met vriendelijke, maar strakke hand door het repertoire leidden. Vervolgens twee vrouwelijke precentors, die elkaar afwisselden, soms zelf tijdens één dienst; tenslotte drie organisten. Na Katherine, de vaste kracht tijdens de zomerprojecten, kregen we op zaterdag steun van haar leerling Graham (deskundig, maar qua registratie wat aan de voorzichtige kant) en op zondag van Rachel, die wel vaker achter de klavieren in St. Pauls zit. Dat bleek niet alleen uit de soepele begeleiding, maar ook uit opmerkingen over de details in de orde van dienst. Geïnspireerde routine, zou je kunnen zeggen.

london-02
Het repertoire van deze week bevatte onder andere de Canticles van Fawcett. Geke had ze via You Tube leren kennen en de componist gevraagd naar de uitgave. Die bleek er pas te komen als een koor deze muziek wilde uitvoeren. Eén en één is twee, dus dat verklaart de aanwezigheid van de componist bij de eerste uitvoering van zijn werk door een ander koor dan dat van hemzelf. Hij was zichtbaar verheugd en bedankte het koor hartelijk voor de genomen moeite.
De week vloog voorbij en werd besloten met een goed gevulde zondag. Om 8.30 waren we al aan het repeteren voor de Mattins (10.15) en de Eucharist (11.30). Deze laatste dienst werd gevierd in het schip, waar tot onze verbazing geen meubilair voor het koor aanwezig is. Drie rijen stoelen onder de koepel (dome in het jargon), geen lessenaars voor de muziek en een opstelling opzij van het altaar, in plaats van er achter. Maar goed, daar doe je het ook niet voor. Bij muzikale ondersteuning van de liturgie mag je wel je plaats weten!
Alle diensten waarin wij zongen, waren goed bezocht. Zowel bij Evensong en Mattins als bij de Eucharist zaten er tientallen mensen in het koor en in het schip, die betrokken meededen met zitten, staan en zingen. Dat maakte ook dit project weer een dankbare ervaring! Op naar het volgende !

(559)